Spojrzenia

NEPAL – gdzie Gwiazdy Betlejemskie promienieją przy drogach

2011-12-24T09:00:00.004+01:00

Gwiazda Betlejemska zwana jest także poinsecją nadobną, bo prawdziwe imię – wilczomlecz – nawet jeśli opatrzone przydomkiem „piękny”, mówi zbyt wiele o prawdziwej naturze tej rośliny i może wtedy mniej ochoczo kupowalibyśmy ją na Boże Narodzenie. Wszystkie odmiany wilczomlecza mają trujący sok mleczny – pamiętajmy więc, by w jakże nieoczekiwanych chwilach frustracji świątecznej (ale to się nie zdarza – jakże to, gdy wszędzie atmosfera rodzinna i radosna?!) możemy pogryzać cichutko serwetkę, widelec, a nawet obrus, ale w żadnym razie nie dobierajmy się do Gwiazdy Betlejemskiej!

Wesołych Świąt!

BIESZCZADZKIE CERKWIE (12) - cudowna cerkiew bazylianów w Uluczu

2011-12-12T09:23:00.002+01:00

Cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Wniebowstąpienia Pańskiego w Uluczu wznosi się na wzgórzu Dębnik, powyżej skrzyżowania dróg, otoczona wałami ziemnymi. Pierwotnie była to cerkiew klasztorna, związana z istniejącym tu do 1744 roku warownym klasztorem bazylianów. Tradycyjnie jest to budowla zrębowa, orientowana, trójdzielna (składa się z sanktuarium z pastoforiami, nawy i przednawia, tzw. babińca) z pieknymi „sobotami”, którą wzniesiona w miejscu starszej cerkwi. Na początku XVI w. szczyt wzgórza otoczono podwójnym kamiennym murem obronnym z dwiema drewnianymi wieżami (jedna nie przetrwała wojny, a druga gospodarzenie dyrektora miejscowego PGR-u).

Jednak legenda mówi, że cerkiew miała początkowo stanąć w innym miejscu – miała zostać wzniesiona u stóp wzgórza, w miejscu, w którym dziś stoi murowana kaplica. Tam właśnie zgromadzono drewno na budowę, lecz nazajutrz okazało się, że materiały zniknęły. Mnisi znaleźli je na szczycie wzgórza. Z niemały trudem znieśli je na dół, ale po następnej nocy drewno znowu znalazło się na szczycie. Po trzecie cudownej wędrówce budulca uznawano to za znak i świątynię wzniesiono na miejscu wskazanym przez Opatrzność. Zaś poprzednia cerkiew po prostu zapadła się pod ziemię i podobno po dziś dzień w Wielkanoc można tam usłyszeć bicie dzwonów dobiegające z niewiadomego kierunku.

Nie jest to jedyna legenda o cerkwi w Uluczu. Zgodnie z uznawanym tradycyjnie datowaniem, według którego wzniesiono ją w latach 1510-17,długo uważano ją za najstarszą drewnianą cerkiew w Polsce. Dopiero badania dendrochronologiczne wykazały, że tak naprawdę cerkiew powstała w 1659 roku (z drewna ściętego rok wcześniej). Nie mniej nadal to jedna nielicznych tak zachowanych wiekowych drewnianych cerkwi i daje nam dobre wyobrażenie o najdawniejszym budownictwie sakralnym. Ponadto bez sprzecznie jest to jeden z najpiękniejszych i najcenniejszych tego typu zabytków w Polsce.

Po 1947 roku jak wiele innych cerkwi i to świątynia została opuszczona. W latach sześćdziesiątych przeprowadzono prace remontowe i rekonstrukcyjne.

NEPAL – Siddhi Lakszmi – tantra, cudowne moce i ukryty wizerunek

2011-11-28T09:21:00.001+01:00

Ten piękny, złocony posążek przedstawia Siddhi Lakszmi – boginię cudownej mocy, gniewną manifestację hinduistycznej bogini Durgi (zwaną też Purnaćandi). Stoi ona na dłoniach swojego małżonka, Śiwy, który został tutaj przedstawiony – stosownie – w groźnym aspekcie Bhairawy. Ta karkołomna pozycja zapewne utożsamia fakt, że Siddhi Lakszmi ma równoważyć potężne i niebezpieczne moce swego małżonka. Posążek wykonano z brązu, w XVI-XVII wieku, w Nepalu.

Imię bogini w oczywisty sposób nawiązuje do terminu siddhi (sanskr. „spełnienie”, „doskonałość”) oznaczającego nadnaturalne moce, jakie może uzyskać wyznawca dzięki rozbudowanym rytuałom związanym praktykami tantrycznymi. Do owych mocy należą m.in.: poznanie przeszłości i przyszłości, zrozumienie natury i struktury wszechświata, znajomość własnych wcześniejszych wcieleń, zdolność stawania się niewidzialnym, atomizacja (zmniejszanie się do wielkości atomu) i magnifikacja (powiększanie ciała), lewitacja, wgląd w naturę świadomości, zdolność dotykania rzeczy odległych, nieskrępowaną niczym wolę, panowanie nad wielkimi żywiołami i ich wszystkimi tworami oraz zdolność ustanawiania innego porządku świata zgodnie z własnym życzeniem. Jednakże uzyskanie siddhi nie jest celem samym w sobie, a jedynie etapem rozwoju – prawdziwym celem jest wyjście poza nie i osiągnięcie ostatecznego wyzwolenia (zarówno w tantrycznych tradycjach buddyjskich, jak i hinduistycznych – w tym miejscu nie ma zasadniczych różnic).

Siddhi Lakszmi ma piękną świątynię w Bhaktapurze (Bhadgaonie), w Nepalu, wzniesioną w XVII w. Swoim stylem architektonicznym, piękną wieżą - śikharą - i wyborem budulca przypomina bardziej indyjskie świątynie niż typowe dla Doliny Katmandu newarskie konstrukcje z drewna. Zwana jest Lohan Dega – „Kamienna Świątynia”.

Drugą, o wiele słynniejszą świątynią dedykowaną Siddhi Lakszmi jest jedna z najsłynniejszych świątyń Bhaktapuru – wysoka na ponad 30 metrów Njatapola Mandir, najwyższa w Dolinie Katmandu, która stanowi wspaniały przykład tradycyjnej architektury newarskiej. Została zbudowana w 1702 roku przez króla Bhupatindrę Mallę, a jej kostrukcja okazała się tak solidna, że przetrwała bez większych szkód trzęsienie ziemi w 1934 roku. Wewnątrz ukryto wizerunek groźnej tantrycznej bogini, który oglądać mogą tylko kapłani (tak samo jak rytuały tantryczne nie są dla każdego, tak samo wizerunki tantryczne nie są dla oczu gawiedzi – są zbyt niebezpieczne; poza tym pamiętajmy, że świątynie w hinduizmie to miejsce dla bogów, a nie wyznawców, którzy do samego sanctum sanctorum nigdy nie mają wstępu). Dla dociekliwych na pocieszenie: na 108 rozporach podpierających pięć dachów świątyni także można znaleźć wizerunki bogini – tylko trzeba poszukać.

Z racji zbieżności imion Siddhi Lakszmi łatwo pomylić z boginią Siddhi – małżonką Ganeśi oraz z Lakszmi, małżonką Wisznu (stąd w niektórych polskich przewodnikach można znaleźć informację, że obie powyższe świątynie są dedykowane małżonce Wisznu. Nie są – zamykając sprawę krótko).

KRAKÓW – jesień na Plantach z punktu widzenia latarni

2011-11-21T09:00:00.001+01:00

Właśnie zaczyna się sezon dokarmiania latarni. O tej porzeroku wygłodniałe mogą podchodzić bliżej ludzi niż zwykle. Podkradają się doławek, a nawet się łaszą. Okażmy im trochę serca.

NEPAL - Tihar - ścieżki światła dla Lakszmi

2011-11-07T09:15:00.015+01:00

Więcej o święcie Diwali (Tihat) w poście Diwali – czas zapalania lampek.

INDIE/NEPAL – Diwali – czas zapalania lampek

2011-10-31T09:00:00.008+01:00

Niedługo będziemy zapalać lampki na grobach bliskich. A w tym tygodniu zapłoną też lampki w domach, sklepach, biurach wyznawców hinduizmu (i nie tylko).

Dīpa, dija, diva, dipma albo dipak – tak nazywa się w Indiach lampkę oliwną, zrobioną zwykle z gliny, z bawełnianym knotem zanurzonym w ghi (czyli klarowanym maśle) lub w olejach roślinnych.Te gliniane, nietrwałe lampki wykorzystuje się przede wszystkim przy okazji świąt (w przeciwieństwie do ich bardziej trwałych, mosiężnych wersji), a w szczególności w czasie Święta Świateł – Diwali lub Dipawali (dīpa, diva – lampa, āvali – rząd), jednego z najważniejszych świąt hinduskich (popularnych też wśród dźinistów i sikhów). Święto Świateł wypada mniej więcej na przełomie października i listopada, w tym roku 26 października.

Jest to radosne święto rodzinne. Rzęsiście oświetlone domy mają odstraszać demony i zapraszać w progi boginię szczęścia i bogactwa – Lakszmi. Wierni chętnie wysypują dla bogini całe ścieżki z kwiatów i kolorowych proszków ozdobione lampkami, a drzwi i okna przystrajają kwiatami, niekiedy też malunkami. Czego człowiek nie zrobi, by szczęście zagościło w jego życiu…

Święto Diwali (tak jak jego nepalska odmiana Tihar) trwa kilka dni i wiąże się różnymi rytuałami i zwyczajami, a zapalanie lampek to tylko jeden z elementów. O tych bardziej egzotycznych… innym razem.

Na zdjęciach: pracowite przygotowania do Święta Świateł na placu gliniarzy w Bhaktapurze.

Więcej zdjęć z Diwali w poście Tihar - ścieżki światła dla Lakszmi.

RUMUNIA – jesienna Suceviţa

2011-10-24T08:53:00.005+02:00

Suceviţa to jeden z najpiękniejszych, największych i najlepiej zachowanych tzw. malowanych klasztorów w Rumunii. Tu na zdjęciu skromna cerkiew na cmentarzu przy klasztorze w otoczeniu obwieszonych owocami jabłoni.

TYBET - PADMASAMBHAWA - odsłona druga

2011-10-17T09:19:00.002+02:00

Ten pięknie zachowany XVII-wieczny posążek z Tybetu wykonano z miedzi, pozłocono i ozdobiono turkusami. O historii i znaczeniu Padmasambhawy dla buddyzmu tybetańskiego pisałam pokrótce już wcześniej (PADMASAMBHAWA - wielki mistrz na styku legendy i historii). Teraz zatrzymam się na samym wizerunku. Tym razem możemy dobrze przyjrzeć się charakterystycznemu atrybutowi tego wielkiego jogina: lasce khatvanga. Widzimy wyraźnie wadźrę, dwie ścięte głowy i trisulę (trójząb) symbolizującą zwycięstwo nad demonami. Zarówno wadźra, jak i trójząb to symbole (i broń bogów) zapożyczone z Indii, z którymi wielokrotnie zetkniemy się w ikonografii hinduizmu i buddyzmu tantrycznego (patrz: gromowładny Indra; wszelkie skojarzenia z dobrze znanym nam z własnego podwórka Gromowładnym są jak najbardziej na miejscu.)

[powyższe zdj.: British Museum]

RUMUNIA – jesień w Bârsanie

2011-10-10T08:41:00.006+02:00

Jeden z piękniejszych zabytków Maramureszu – drewnianacerkiew pod wezwaniem św. Mikołaja z 1711 roku wśród owocujących śliw. Wczesnajesień to też najwyższa pora, żeby zebrać z cmentarza wokół cerkwiwysuszone siano.

JAPONIA – piękno smutku i ubóstwa – sabi i wabi

2011-10-04T08:27:00.009+02:00

Koniec podróży -
Ciągle żyję - tu,
Tego jesiennego wieczora.

Bashō (tłum. Czesław Miłosz)

Ze słów wabu i wabiru (marnieć, słabnąć) oraz wabishii (smutny, bez nadziei) narodziło się słowo wabi – piękno szlachetnego ubóstwa, jedna z ważniejszych kategorii średniowiecznej estetyki japońskiej.Kategoria ta czerpie głęboko z ducha zen (jest nim przesiąknięta właściwie cała estetyka średniowiecza japońskiego), który chętnie odwołuje się do uproszczonej, skrótowej formy, symbolizmu i odkrywa sztukę w skromnych czynnościach codziennego życia (na przykład… parzeniu herbaty).

Wabi więc to spokojne, surowe piękno prostoty, piękno braku, z pozoru chłodne i samotne. Świadomie wybierane ubóstwo niesie wyzwolenie od potrzeb materialnych i pozwala dostrzec urodę w tym, co wydaje się jej przeciwieństwem: w patynie i zniszczeniu. Dlatego piękno wabi to piękno ukryte głęboko pod powierzchnią. Kolory wabi to naturalne barwy ziemi, wszelkie odcienie brązu, czerni, stłumionej czerwieni wpadającej w brąz, przygaszone zielenie i odmiany łagodnej szarości, a forma zawsze prosta i surowa.

Z pojęciem wabi ściśle wiąże się sabi – piękno smutku, osamotnienia, duchowej izolacji, spokoju odnajdywanego w samotności, piękno starości i niedoskonałości, zużycia przez upływ czasu – ideał piękna kultywowany przez Matsuō Bashō (1644-1694). Ta kategoria estetyczna nabrała szczególnego znaczenia w okresie Edo właśnie za sprawą poezji Bashō. Uczy dostrzegać piękno w rzeczach szorstkich, obtłuczonych, zużytych.

O ile jednak kategoria wabi wiąże się bardziej z samym człowiekiem i stylem życia (przemyślanej, świadomie obieranej prostoty życia), o tyle sabi odwołuje się do zewnętrznych przejawów piękna i ich odbioru.

Patyna jesieni zasnutej mgłami idealnie wpisuje się w ideał piękna wabi i sabi. A znając artystów z Kraju Kwitnącej Wiśni nie jest to przypadek

BIESZCZADZKIE CERKWIE (11) - cerkiew w Piątkowej - opuszczona perełka

2011-09-19T09:04:00.001+02:00

Cerkiew greckokatolicką pod wezwaniem Świętego Dymitra w Piątkowej (Piątkowej Ruskiej) wzniesiono 1732 roku, a latach 1958-61 i latach 90-tych remontowano. Opuszczono ją w 1947 roku i tak zostało po dziś dzień.

To bardzo piękny przykład cerkwi ruskiej. Trudno nie zauważyć jej urody. Weźmy choćby kryte gontem (jak większość budowli) kopuły na ośmiobocznych tamburach, które zwieńczają każde pomieszczenie na planie kwadratu i wydatny okap wsparty na murowanych słupach. Budynek stoi nad potokiem Jawornik, całkiem skutecznie ukryty wśród bujnie rozrastających się zarośli.

POLSKA - jesień pod Warszawą w klimacie haiku

2011-09-05T08:30:00.001+02:00

Tą drogą
Nikt nie idzie
Tego jesiennego wieczoru.

Bashō (tłum. Czesław Miłosz)

BIESZCZADZKIE CERKWIE (10) - cerkiew w Stefkowej, o której pięknie opowiadają

2011-08-22T08:31:00.000+02:00

Dawna cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem św. Paraskewy, obecnie pełni funkcję kościoła rzymskokatolickiego pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia NMP. Wzniesiono ją w latach 1836-40. Jaka jest, każdy widzi: budowla orientowana, konstrukcja zrębowa, ściany podbite gontem (wieża oszalowana deskami), bryła trójdzielna, z dwoma zakrystiami. Wewnątrz zachowało się sporo dawnego wyposażenia cerkiewnego i polichromie.

Według mieszkańców wsi, budowlę tę wzniesiono jako kościół katolicki, ale kiedy istniejąca już we wsi cerkiew spłonęła, fundatorzy przekazali ją grekokatolikom, a „łacinnikom” dali ziemię pod nowy kościół. Nie wiem, na ile te informacje są prawdziwe, ale jest coś uroczego w opowieści o tym szerokim, pozbawionym małostkowości geście, pomocnej dłoni, którą wyciąga się nie tylko do najwęziej definiowanych „swoich”. Pięknie, prawda?

POLSKA - BIESZCZADY - nie całkiem fiołki i haiku

2011-08-08T09:24:00.001+02:00

Fiołki -
Jakże cenne
Na górskiej ścieżce.

Bashō (tłum. Czesław Miłosz)

Nie całkiem fiołki, za to ścieżka górska jak najbardziej...

PAKISTAN - Sachal Studios' Take Five – jazz i muzyka klasyczna z Lahore

2011-07-25T10:52:00.001+02:00

BBC donosi: nowa orkiestra z Lahore narobiła zamieszania w świecie jazzu.

Nastały trudne czasy dla muzyki klasycznej w Pakistanie i grających ją muzyków – ich profesja pomału wymiera. Jednak Sachal Orchestra przeżywa coś na kształt odrodzenia – wydaje właśnie swój pierwszy jazzowy album. Mariaż jazzu i muzyki klasycznej tego regionu nie jest czymś zupełnie nowym i zaskakującym (żeby daleko nie szukać: Trilok Gurtu, syn jednego z najsłynniejszych głosów Indii, Shobhy Gurtu, indyjski muzyk jazzowy, z powodzeniem łączący indyjską spuściznę muzyczną ze współczesnym jazzem), ale tym razem pakistańscy muzycy sięgnęli po absolutną klasykę, najbardziej znane standardy jazzowe – rozpoznawalne nawet dla tych, którzy jazzu nigdy świadomie nie słuchali – zagraną na klasycznym instrumentarium i w bardzo klasyczny sposób.

Utwór „Take Five”, nagrany w 1959 roku przez The Dave Brubeck Quartet, stał się jednym z najsławniejszych standardów jazzowych, w ogromnej mierze dzięki wpadającemu w ucho motywowi przewodniemu granemu na saksofonie – tu usłyszymy go w wykonaniu Nafeesa Ahmada na sitarze. Sam Dave Brubeck, weteran amerykańskiego jazzu, tę interpretację „Take Five” nazwał „najciekawszą, jaką w życiu słyszał”.

Zapraszam do posłuchania „Take Five” w wykonaniu Sachal Orchestra. Nie sposób się nie uśmiechnąć – po wysłuchaniu dobry nastrój gwarantowany.

POLSKA - wierzba i haiku

2011-07-18T08:37:00.001+02:00

Oddaj wierzbie
Całą nienawiść, całe pożądanie
Twego serca.

Bashō (1644-1694) [tłum. Czesław Miłosz]

BIRMA - Przewodnik LONELY PLANET - najnowsza edycja (2009) całkiem po staremu....

2011-07-04T09:27:00.000+02:00

Niestety, tak to jest, że jak się kogoś ceni za dobrą pracę, to potem każda wpadka zostanie mu wytknięta.

Tym razem nie zamierzam odsądzać autorów przewodnika po Birmie od czci i wiary, bo właściwie da się tam znaleźć wszystko to, czego po przewodnikach LP można się spodziewać. Pozycja jest jak zwykle użyteczna i pomocna. Kłopot jedynie w tym, że równie dobrze można by kupić starą edycję sprzed kilku lat (choćby gdzieś na straganie z używanymi książkami w Bangkoku, za ułamek ceny nowego wydania) – autorzy nie zadali sobie wiele trudu, żeby zaktualizować przewodnik.

Zwykle nie mam pretensji o to, że ceny są nieaktualne – taka już natura cen, że się zmieniają, a im mniej pewna gospodarka kraju, tym szybciej zmiany zachodzą. Nawet przymknęłabym oko na fakt, że ceny podawane przez przewodnik LP są średnio 2 razy niższe, a bywały i większe różnice; widocznie zmiany zaszły szybko i gwałtownie. Dziwne tylko, że wydany rok wcześniej (!) przewodnik „South-East Asia on a Shoestring” („flagowy” przewodnik LP) podaje o niebo aktualniejsze ceny! Czyli da się – tylko trzeba chcieć. Można odnieść wrażenie, że wydawnictwo sprzedaje reprint – bez mała – starego przewodnika, tylko z nową okładką, a naiwni czytelnicy spodziewają się aktualizacji. Nieładnie, nieładnie! I nie tylko ceny zostały z poprzedniego wydania. Zdarzają się też nieaktualne adresy oraz całkiem konkretne błędy na mapach (źle zaznaczone dworce, źle opisane wylotówki, poważne błędy skali).

I uwaga już absolutnie na marginesie: proszę absolutnie nie dawać się zwieść opowieściom o „backpackerskich” okolicach w Birmie, gdzie hotelików jest „zatrzęsienie”, a konkurencja sprawia, że ceny „są rozsądne i podlegają negocjacji” (np. rejon jeziora Inle, gdzie akurat tanich hoteli jest garstka, a negocjacje – w sezonie – wyglądają tak: „Nie pasuje wam cena X? Trudno, turystów dziś dużo, wynajmę komu innemu”). O Birmie można powiedzieć dużo dobrych rzeczy, ale powyższe stwierdzenia jeszcze przez wiele lat będą bardziej pasowały do opowieści gatunku SF. Kogoś poniósł entuzjazm.

KOREA PÓŁNOCNA - GAP YEAR po koreańsku

2011-06-29T12:47:00.000+02:00

Korea Północna odwołała zajęcia na wyższych uczelniach aż do kwietnia 2012 r. Studenci mają się zająć pracą na roli, w fabrykach i budownictwie.Więcej na ten temat w Gazecie Wyborczej.

INDONEZJA - JAWA, BALI - nadrealna zieleń ryżowisk (4)

2011-06-27T09:18:00.004+02:00

[zdj. Bali ]

[zdj. Jawa]

CHINY - XINJIANG - ojcowie i synowie (Dzień Ojca)

2011-06-23T09:31:00.003+02:00

Kaszgarska ulica...

NEPAL - nadrealna zieleń ryżowisk (3)

2011-06-13T08:56:00.001+02:00

INDONEZJA - BALI - nadrealna zieleń ryżowisk (2)

2011-06-06T09:07:00.002+02:00

NEPAL, INDONEZJA (BALI) - dzieci świata odświętnie

2011-06-01T08:29:00.005+02:00

Nepalska dziewczynka tańcząca na ulicach Katmandu z okazji jednego z najradośniejszych hinduskich świąt - Diwali, święta świateł, w Nepalu obchodzonego jako Tihar. Święto radosne, mina trochę mniej...

Mały Balijczyk w tradycyjnym, świątecznym stroju z okazji święta Galungan. Poważny, bo przecież w świątyni.

NEPAL - DOLINA KATMANDU - mama zawsze przytuli (Dzień Matki)

2011-05-26T09:16:00.006+02:00

[zdj. Bhaktapur ]

[zdj. Katmandu ]

NEPAL - nadrealna zieleń ryżowisk (1)

2011-05-16T09:02:00.004+02:00

JAPONIA - spokój serca (miniaturowe dzieła sztuki - haiku i netsuke)

2011-05-02T08:46:00.006+02:00

Nic do mnie nie należy,

Tylko spokój serca.

Chłód wieczoru.

Issa Kobayashi (1763–1827)

Japonia, pocz. XX w.; netsuke przedstawiające odpoczywającego aktora teatru No

BIESZCZADZKIE CERKWIE (9) - cerkiew z niezwykłą dzwonnicą w Roztoce

2011-04-18T09:33:00.000+02:00

Tuż przy drodze Kuźmina–Krościenko znajduje się cerkiew greckokatolicka p.w. Opieki Bogurodzicy (obecnie kościół rzymskokatolicki p.w. śś. Piotra i Pawła). Powstała w 1936 roku. Trójdzielny budynek wzniesiono na planie krzyża; konstrukcja zrębowa, oszalowana deskami. Prezbiterium jest skierowane na zachód. Przylegają do niego dwie ośmioboczne zakrystie. Ganek babińca pokryto dachem okopowym, który zwraca uwagę ozdobnie wciętymi zaczepami. Wystrój wnętrza całkowicie współczesny. Otaczają ją piękne lipy. Między dwiema z nich – pomnikami przyrody – pod skromniutkim daszkiem zawieszono niewielki dzwon. Tak wygląda roztocka dzwonnica.

RUMUNIA - domy jak haftowane serwety

2011-04-11T09:16:00.007+02:00

BIESZCZADZKIE CERKWIE (8) - cerkiew w Ustjanowej Górnej i święta zwana Piątkiem

2011-03-28T11:32:00.008+02:00

Greckokatolicką cerkiew pod wezwaniem świętej Paraskewy w Ustjanowej Górnej wzniesiono w 1792 roku, a w 1892 odnowiono i rozbudowano (dodano wtedy przedsionek zachodni). Zbudowano ją w tradycyjnym stylu cerkiewnym z kloców drewna układanych na zrąb i pokryto gontem. Składa się z trzech części: prezbiterium z zakrystią, nawy i przedsionka (dawniej: babińca).

Święta Paraskewa (Parascewia, Paraskewia, Paraskiewa) urodziła się w I połowie XI wieku w Serbii (na terenach współczesnej Turcji). Jej pochodzenia greckiego imię oznacza dosłownie Piątek (stąd inna forma jej imienia: Piatnica); pobożni rodzice nadali jej to imię na cześć męki Jezusa Chrystusa. Po śmierci rodziców udała się do Ziemi Świętej, skąd ruszyła na Pustynię Jordańską, gdzie prowadziła pustelnicze, surowe życie. Po wielu tak spędzonych latach objawił jej się anioł i przykazał, by wracała do ojczyzny.

Pochowano ją w rodzinnej wiosce, a jej grób stał się miejscem licznych cudów – uzdrowień. Do tej pory jest czczona w kościele prawosławnym, przede wszystkim na Bałkanach.

Od 1951 roku cerkiew pod wezwaniem bałkańskiej świętej mniszki pełni funkcję kościoła rzymskokatolickiego p.w. Najświętszej Marii Panny. Pierwotny wystrój nie zachował się.

BIESZCZADY - kwiaty wiosenne (4) - śnieżyczka przebiśnieg

2011-03-22T14:23:00.005+01:00

Przebiśnieg – jeden z najpierwszych zwiastunów wiosny. Uwaga: objęty całkowitą ochroną!

RUMUNIA – SĂPÂNŢA (SAPANTA) – Wesoły Cmentarz

2010-11-01T12:41:00.009+01:00

Wesoły Cmentarz (rom. Cimitirul Vesel) w maramureskiej wsi Săpânţa wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1999 roku.

O jego niepowtarzalnej atmosferze stanowią unikalne kolorowe drewniane nagrobki ze scenkami z życia pochowanych mieszkańców wioski, często opatrzone dowcipnymi wierszykami o zmarłych lub przyczynie ich śmierci.

Pierwszy tego typu nagrobek pojawił się w 1935 roku. Jego autorem był miejscowy artysta cieśla Ioan Petraş (zmarł w 1977 i również jego „wesoły nagrobek” znajduje się na tym cmentarzu, wykonany przez działającego do dzisiaj jego ucznia Popę Dumitru Tincu).

POLSKA - MUCHOMOR CZERWONY i SOMA

2010-10-19T08:38:00.006+02:00

Ja jestem wielki, ja największy,
Aż do obłoków sięgam głową -
Czyżbym się somy dzisiaj napił?

Monolog pijanego – Hymn 119 z „Hymnów Rygwedy” w przekładzie Franciszka Michalskiego

Soma – tajemnicza roślina, z której w starożytnych Indiach wytłaczano napój oszałamiający o działaniu halucynogennym i pobudzającym, stosowany podczas ofiary wedyjskiej (znany po tym samą nazwą). Do tej pory nie zidentyfikowano owej rośliny, a utożsamiano ją między innymi z trującym (!) czerwonym muchomorem (warto jednak pamiętać, że tę koncepcję badacze zarzucili wiele lat temu na rzecz innej rośliny o znacznie mniej spektakularnej urodzie). Muchomory oszałamiają już tylko kolorami, a wielbicielom mistycznych Indii polecamy… jogę.

KOLORY - WARSZAWA - jesienne liście

2010-10-10T16:48:00.000+02:00

INDONEZJA - obserwacje meteorologiczne albo Rabindranath Tagore

2010-08-18T00:27:00.009+02:00

Posępny jest dzień; światło kurczy się trwożnie
pod groźnymi chmurami, jak ukarane dziecko ze
śladami łez na policzkach, a krzyk burzy rozlega się

jak krzyk zranionego świata. (…)

Burza nocna ukoronowała dzisiejszy poranek złotym pokojem.

Tagore Rabindranath

BESKID NISKI - z nosem w łące

2010-08-09T08:52:00.004+02:00

BESKID NISKI – ruiny cerkwi w Króliku Wołoskim

2010-08-03T09:12:00.005+02:00

Cerkiew pod wezwaniem Przeniesienia Relikwii św. Mikołaja w Króliku Wołoskim wzniesiono w XIX w. Przez lata pełniła funkcję magazynu PGR-u w Szklarach, czemu zawdzięcza swój obecny stan.

BIESZCZADZKIE CERKWIE (7) - cerkiew w Hoszowczyku, która okazała się... prochownią

2010-07-19T09:15:00.000+02:00

Greckokatolicka cerkiew filialna pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, zbudowana w 1926 roku we wsi Hoszowczyk (znajdującej się w dolinie pomiędzy grzbietami Równi i Żukowa) stanowi cenny przykład drewnianej architektury cerkiewnej nawiązujący do stylu huculskiego. Jest to budowla orientowana, trójdzielna o założeniu centralnym (na planie greckiego krzyża – symbol wiernych ukrzyżowanych dla świata, zbawienia, triumfu życia nad śmiercią i przypomnienie obowiązku naśladowania Chrystusa ukrzyżowanego), o konstrukcji zrębowej (przesłoniętej pionowym szalunkiem). W mocno rozczłonkowanej bryle dominuje kopuła osadzona na ośmiokątnym tamburze na skrzyżowaniu trójpołaciowych dachów – i dach, i kopuła (jak widać) są obite blachą.

W latach 1945-51 Hoszowczyk znajdował się w granicach ZSRR; przed powrotem wsi do Polski ludność wysiedlono w głąb ZSRR i po 1951 w Hoszowczyku osiedlili się głównie przybysze z Lubelszczyzny. Zaczęli oni korzystać z dawnej cerkwi organizując tam nabożeństwa majowe i różańcowe. Z tego powodu miejscowe władze zamknęły budynek i do roku 1970 stał on nieużywany.

Od 1971 roku cerkiew pełni rolę kościoła rzymskokatolickiego. W 2002 roku miejscowa wspólnota wiernych przeprowadziła remont, ratując piękny budynek przed całkowitym popadnięciem w ruinę. Dopiero wtedy pod okapem prezbiterium odkryto spory zapas amunicji z II wojny światowej.

TYBET - świstaki - stworzenia, które gwiżdżą na cały świat

2010-07-12T09:38:00.002+02:00

Świstak himalajski czyli marmota himalayana. Jak się mieszka tak wysoko, to rzeczywiście można gwizdać na cały świat.

BIESZCZADZKIE CERKWIE (6) - cerkiew w Żłobku, w której trzymano szyszki

2010-07-05T08:42:00.001+02:00

Tę drewnianą świątynię greckokatolicką pod wezwaniem Narodzenia Bogarodzicy wzniesiono w 1830 roku, a 1855 dobudowano do niej od północy zakrystię. Zbudowano ją z funduszy państwowych za rządów austriackich, stąd jej mocno uproszczona, wyraźnie latynizująca architektura. Jest orientowana, na planie prostokąta, dwudzielna, o konstrukcji zrębowej. Cała jest kryta gontem – nie tylko jej dach (dwuspadowy i pulpitowy w części nad zakrystią).

Jak wiele innych cerkwi na tych terenach w latach pięćdziesiątych XX wieku została opuszczona (w 1951 r.), a potem pełniła funkcję magazynu leśnictwa – a ściślej magazynu szyszek. 1977 budynek poddano gruntownemu remontowi i od 1979 roku jest to kościół rzymskokatolicki pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Nieliczne pozostałości dawnego wyposażenia znajduje się w muzeum w Łańcucie

CHINY – QUFU – miasto Konfucjusza – świątynia Kong Miao – cz.2

2010-06-28T09:05:00.004+02:00

Na zachód od rezydencji Kong Fu znajduje się świątynia Konfucjusza (Kong Miao), największa i najważniejsza w Chinach. Nadal (a może raczej znowu) jest celem pielgrzymek zwłaszcza w okresie urodzin Konfucjusza (obchodzi się je 28 września według kalendarza zachodniego; natomiast data szacowana na podstawie chińskiego kalendarza księżycowego wypada gdzieś między końcem września i początkiem listopada).

Obecnie zespół świątynny obejmuje 466 budynków, a wiele z nich to bezcenne przykłady chińskiej architektury drewnianej. Pierwotnie był to skromny pawilon, którego stworzenie na teranie rezydencji rodu Kong zlecił już w dwa lata po śmierci Konfucjusza ówczesny władca państwa Lu (którego stolicą było właśnie Qufu); w świątyni znajdowały się wtedy jedynie trzy sale. Z czasem, w miarę jak umacniał się i rozwijał kult Konfucjusza, kompleks przybrał obecne, monumentalne rozmiary (najbardziej rozbudowano go za dynastii Ming i Qing). Centralną budowlą kompleksu jest pawilon Dacheng, po raz ostatni przebudowany w XVIII w., gdzie odbywały się rytuały z okazji urodzin Konfucjusza.

Za miastem rozciąga się Gaj Konfucjusza (Kong Lin) z grobowcem filozofa i nekropolią jego rodziny.

CHINY - ojcowie i synowie (Dzień Ojca)

2010-06-23T09:26:00.006+02:00

[zdj. Chiny, Pingyao, dom zamożnych mieszczan, XIX w. ]

[zdj. Chiny, Pekin, plac Tian'anmen]

Ojcowie i synowie - wczoraj i dziś.

CHINY – QUFU – miasto Konfucjusza – rezydencja Kong Fu – cz.1

2010-06-20T09:28:00.007+02:00

Qufu to znajdujące się we wschodnich Chinach, w środkowej części prowincji Shandong (Szantung) rodzinne miasto Konfucjusza, miejsce jego narodzin, śmierci i pochówku. Tu rezydował jego ród – rodzina Kong – aż do czasów rewolucji komunistycznej w 1949 r. (kiedy ostatni z żyjących przedstawicieli rodu uciekł na Tajwan). Zachowane tu tzw. „Trzy Pamiątki” po Konfucjuszu – Świątynia i Gaj Konfucjusza oraz Rezydencja Rodu Kong – w 1994 roku wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Pałac i świątynia w zasadniczym zrębie powstały za czasów epoki Song (pałac w XI w.). Pałac rodziny Kong (Kong Fu) stanowi najdoskonalszy przykład rezydencji wielkopańskiej, zachowany w stosunkowo dobrym stanie mimo zniszczeń okresu rewolucji kulturalnej. Obecnie obejmuje 460 budynków, w tym Sala Wielkiej Doskonałości (Dachang dian) i Sala Świętych Dokumentów (Shenji dian). Zachowało się tu sporo autentycznego wyposażenia: mebli, ceramiki, rękodzieł oraz liczne stele z wyrytymi sentencjami Konfucjusza. Chociaż przekształcono ją w muzeum, jest także czczona i chroniona jako „święte miejsce kultury konfucjańskiej”.

POLSKA - BESKID NISKI - krajobraz z drzewem albo kolory wiosny (3)

2010-05-03T09:00:00.000+02:00

Dolina Radocyny, jednej z licznych beskidzkich wsi wysiedlonych w ramach akcji „Wisła”. Ostał się cmentarz i zdziczałe drzewa owocowe…

INDONEZJA - SUMATRA - krajobraz z drzewem albo kolory wiosny (2)

2010-04-26T08:50:00.003+02:00

Wyspa Samosir - Pulau Samosir - na jeziorze wulkanicznym Toba. Ojczyzna Bataków, których Marco Polo opisał poruszony ich… nazwijmy to „nawykami żywieniowymi” - rzecz jasna mowa o kanibalizmie.

QINGHAI - trzęsienie ziemi - doniesienia z 19 kwietnia i prośba Dalajlamy XIV

2010-04-19T12:42:00.010+02:00

Liczba ofiar trzęsienia ziemi, które nawiedziło północną część Wyżyny Tybetańskiej, prowincję Qinghai, powiat Yushu, dochodzi już do 2000 osób. Rannych jest 12 tysięcy ludzi, zaginionych ok. 300. Sto tysięcy ludzi zostało pozbawionych dachu nad głową (a są to tereny położone średnio 3 tys. m n.p.m, gdzie obecnie temperatury nocą mogą spadać nawet poniżej zera, patrz: pierwsze doniesienia, w najbliższych dniach spodziewane są deszcze i śniegi). Całe miasto zniknęło z powierzchni ziemi - według różnych szacunków od 70-90% zabudowań Gyegu (Jiegu) legło w gruzach.

Rozpoczęły się masowe kremacje, m.in. z powodu obaw, że może wybuchnąć epidemia (tradycyjną formą pochówku buddyjskiego w tym regionie jest przede wszystkim „podniebny pogrzeb”, zwany też „niebiańskim pochówkiem” – poćwiartowane ciało porzuca się w specjalnie wyznaczonym do tego celu miejscu, wystawiając na działanie żywiołów i tudzież zostawiając na pożarcie sępom; kremacja tradycyjnie zarezerwowana jest dla inkarnowanych lamów i przywódców religijnych).

Poruszony tragedią duchowy przywódca Tybetańczyków Dalajlama XIV zwrócił się z prośbą do władz Chin o pozwolenie odwiedzenia Qinghai. Chciałby wesprzeć mieszkańców swoją obecnością. (Ok. 23% ludności całego Qinghai i ponad 90% w powiecie Yushu to Tybetańczycy, a z punktu widzenia historycznego tereny te obejmują w znacznej mierze tybetańskie ziemie – prowincje Amdo i Kham; to rodzinne strony Dalajlamy XIV, który urodził się w prowincji Amdo w wiosce Takcer.) Odkąd Dalajlama XIV przebywa na uchodźstwie w Indiach (od 1959 r.), Chiny nie zezwoliły mu na ponowny wjazd do Tybetu. Dalajlama XIV prosił władze chińskie o pozwolenie na przyjazd po trzęsieniu ziemi w Syczuanie w 2008 roku, ale nie uzyskał zgody. Na razie chiński rząd nie zareagował i wątpliwe, aby odpowiedział pozytywnie – według oficjalnej polityki Pekinu Dalajlama XIV nadal jest wichrzycielem i separatystą.

W akcji wydobywania ocalałych spod gruzów wyróżnili się mnisi buddyjscy, którzy stanowią znaczną część ochotniczych ekip ratowniczych.

ZE ŚWIATA – czego NIE DOWIECIE SIĘ z polskich mediów

2010-04-15T13:06:00.010+02:00

O tym wszystkim NIE DOWIECIE SIĘ z polskiej telewizji, z trudem odnajdziecie sygnały w polskiej prasie.

TAJLANDIA: w Bangkoku dochodzi do tragedii – w wyniku porannych zamieszek 10 kwietnia, w starciu z policją ginie kilkadziesiąt osób domagających się nowych wyborów (mówi się też o ponad 800 rannych). Antyrządowe protesty trwają tam już od kilkudziesięciu dni, w ostatni weekend po raz pierwszy doszło do gwałtownych starć między demonstrantami i wojskiem. "Wojna domowa", "Masakra", "Nasza najmroczniejsza godzina" - takie tytuły pojawiły się w niedzielę w tajlandzkich dziennikach.

CHINY: 14 kwietnia w trzęsieniu ziemi o sile 6.9-7.1 w skali Richtera w prowincji Qinghai ginie 617 osób, ponad 9 tysięcy jest rannych. Szacuje się, że nadal ponad 300 osób jest pogrzebanych w gruzach. O tej porze roku region ten (północna część Wyżyny Tybetańskiej) nawiedzają burze piaskowe i niezwykle silne wiatry, nocą temperatury spadają do zera, a ludzie stracili domy. Brakuje też lekarstw, sprzętu medycznego.

BRAZYLIA: 8 kwietnia (!!!) ogłasza 3-dniową żałobę narodową z powodu katastrofalnej powodzi, która uderzyła w Rio de Janeiro. Zginęło 230 osób, 10 tysięcy domów nie nadaje się do mieszkania, miastu grożą osuwiska ziemne. Spod zwałów lawin błotnych nadal wydobywane są ciała.

INDIE i BANGLADESZ: w wyniku potężnej burzy tropikalnej 14 kwietnia zginęło 130 osób (tylu na razie się doliczono), wiele jest rannych albo uwięzionych w gruzach ponad 100 tysięcy domów. Akcja ratunkowa trwa.

KIRGISTAN: rząd tymczasowy ogłasza 9 kwietnia żałobę narodową, aby uczcić ponad 70 ofiar ostatnich krwawych zajść w Biszkeku (ponad 500 rannych nadal przebywa w szpitalach, organizacje międzynarodowe zaproponowały już swoją pomoc) oraz innych miastach Kirgistanu. Jak mówią wstrząśnięci Kirgizi, ci ludzie zginęli walcząc o wolność i demokrację. W sobotę miały miejsce uroczystości pogrzebowe.

A Polacy wciąż myślą, „Deszcz pada, czyli świat nad nami płacze.”

BIESZCZADY - polskie krzyże, zapomniane cmentarze

2010-04-11T13:05:00.002+02:00

BIESZCZADY - kwiaty wiosenne (3) - zawilec

2010-04-05T09:04:00.002+02:00

Zawilec – kolejny kwiat bez którego wiosna zacząć się nie może. I jak to już jest z członkami rodziny jaskrowatych to roślina trująca (nie pierwszy to – kaczeńce z poprzedniego wpisu! – i nie ostatni jadowity zwiastun wiosny – widać te pierwsze w roku kwiaty wywodzą się z ostrzejszej szkoły przetrwania). Nie rwiemy (bukiet i tak będzie bardzo nietrwały) , nie trzemy potem oczu i nie jemy (to dotyczy przede wszystkim bydlątek, ale jest to fakt udokumentowany, że niektóre dwunożne bydlątka wpadają na pomysł np. niszczenia połonin).

Ten skromny kwiatek poza tym, że pleni się w naszych okolicach (do których hojnie zaliczam nie tylko kawał Europy, ale i Azji) dotarł aż na Islandię i Nową Zelandię (o Ameryce Północnej już nie wspomnę). Zawilec dorobił się wielu nazw ludowych, np. „zajęczy maczek” (być może to aluzja do jego nietrwałości); nazwa anemon nawiązuje do dawnego wierzenia, że kwiat ten kwitnie tylko na wietrze (gr. anemos – wiatr).

Dla ogrodników: zawilce lubią miejsca raczej cieniste i wilgotne.

Zgodnie z zasadą truje, to i leczy, w medycynie ludowej nalewki sporządzane z suchego ziela stosowane były do nacierania obolałych stawów w razie bólów reumatycznych. Uwaga: próby nacierania się zielem niewysuszonym skończą się pęcherzami na skórze. Taki bardziej ancymonek z tego anemonka…

ARGENTYNA - ZIEMIA OGNISTA - krajobraz z drzewem albo kolory wiosny (1)

2010-03-30T08:40:00.002+02:00

Park Narodowy Ziemi Ognistej. Jedno z miejsc doskonałych. Tak po prostu. Kolory, zapachy, trawa w dotyku, faktura kamieni na plaży nad Kanałem Beagle są dokładnie takie, jakie być powinny - w formie czystej, niczym nie złamanej.

BIESZCZADY - kwiaty wiosenne (2) - kaczeniec

2010-03-26T08:52:00.011+01:00

Kaczeniec - oficjalne imię: knieć błotna. Jeden z najbardziej słonecznych zwiastunów wiosny. Zamieszkuje podmokłe łąki i chociaż wygląda tak niewinnie i radośnie jest trujący - wniosek: nie rwać, zostawić w spokoju (zwłaszcza, że najwięcej substancji trujących kaczeniec zawiera w czasie kwitnienia i owocowania)! Ponieważ wiosną często zaglądają tu amatorzy ogrodnictwa dodam: można kaczeńce uprawiać dla ozdoby, najlepiej na obrzeżach oczek wodnych. Jeśli idzie o glębę nie są wymagające, ważne aby była stale podmokła, a stanowisko raczej słoneczne. Ale wielbiciele kaczeńców powinni byli wysiać je już jesienią.

W ROCZNICĘ - Cesarzowej z dna zielonego pokoju

2010-03-24T09:04:00.003+01:00

Najsłodsze smaki dzieciństwa - to z Jej dłoni. Choćby te słodkie, świeżo oskrobane marchewki podsuwane z uśmiechem i pytaniem, czy chcę banana - tak, bo były takie czasy w Polsce, kiedy banany znało się głównie z opowieści. Ale te Jej „banany” były najlepsze…

I najbardziej magiczne chwile, zachowane w zakamarkach pamięci - kiedy siedziała w wieczornym mroku w kuchni, a jedyne światło to czerwonawy, przygasający ogień pod fajerkami. I wspólne wtedy milczenie. I ciepło.

A poza tą ciszą było mnóstwo opowieści z innego świata - europejskiej Warszawy z eleganckimi damami w etolach i kapeluszach - a Ona dla mnie była jedną z nich, nawet kiedy biegła po podwórzu za kogutem, który skazany został na rosół, bo usiłował podziobać Jej wnuczkę…

Zdjęcia jeszcze sprzed wojny, na których wyglądała jak księżniczka i to uczucie radości, gdy mi mówiono, że jestem do Niej podobna - bo to brzmiało mi w uszach jak obietnica, że kiedyś będę równie piękna i elegancka jak ona. Opowieści o zalotach dziadka i ciastkach „przynoszonych na guziku” (co za szyk!). Staram się pamiętać, jak się śmiała.

Niedościgniony wzór pracowitości i gospodarności. I ten Jej nawyk chowania różnych niepotrzebnych rzeczy, które mogą się przydać - to akurat przejęłam.

A poza tym co mi zostało? Wrażenie, które zawsze pojawia się zbyt późno, że tego co o niej najważniejsze nie wiem i nigdy się już nie dowiem, że tylu rzeczy mogłam się od niej nauczyć i przegapiłam właściwy na naukę moment. Zawsze się wydaje, że jeszcze będzie czas. A ona w dodatku dała nam wszystkim tego czasu bardzo dużo.

A jednak za mało.

2.10.1911 - 24.03.2009

NEPAL - LANGTANG - malowane mrozem

2010-02-19T09:28:00.002+01:00

Pierwsze przymrozki w jesiennej dolinie Langtangu.

POLSKA - WARSZAWA nocą

2010-02-08T09:33:00.001+01:00

- jeszcze pod cienką kołderką śniegu…

Zima w mieście powinna być dyskretna i symboliczna. Ot tu płatek, tam płatek, bez żadnych orgii śnieżnych, rozpruwania pierzyn puchowych; powinna być z mrozem, który nieśmiało zetnie wilgoć na szybie w eleganckie wzorki, uszczypnie w policzek lub w nos, a nie jak niewyżyty zboczeniec wpycha paluchy pod płaszcze i kurtki, szarpie za uszy szczelnie opatulone w czapki. Trochę umiaru, droga pani! Dość tych sopli zwieszających się na metry z dachów, dość tych hałd przy drogach - kto to wszystko posprząta, jak już pani sobie pójdzie? Do lasu, droga pani, w góry!

[fragment listu otwartego do zimy]

CHINY - PINGYAO - siwenbao, cztery skarby uczonego na biurku rachmistrza

2010-02-01T09:19:00.004+01:00

Na biureczkach rachmistrzów z miasta Pingyao obok liczydeł i lamp można dostrzec siwenbao - „cztery skarby uczonego” - czyli przedmioty niezbędne w Chinach każdemu artyście i człowiekowi wykształconemu: papier, tusz, pędzelki do pisania i kamień do rozcierania tuszu. Bez nich nie byłoby m.in. kaligrafii - sztuki, która stanowi pomost między poezją a malarstwem.

W 2007 roku Chiny zaczęły się ubiegać o wpisanie czterech skarbów uczonego na listę dziedzictwa kultury niematerialnej UNESCO.

Za najlepszy papier (a ocenia się m.in. miękkość, gładkość, trwałość i biel papieru) uważano papier xuanzhi produkowany w Xuan (dawniej Xuancheng).

Tusz, czyli zbrylony pigment w postaci sztabek lub walców, zaczęto wyrabiać za czasów dynastii Han. Do kaligrafii używano zwykle tuszu songyanmo (uzyskiwanego z sadzy po spaleniu drzewa sosnowego) i yuanmo (otrzymywanego z sadzy po spaleniu oleju tungowego). Tradycyjnie uważa się, że najlepsze tusze pochodzą z Zhaoqing i Shexian. Umiejętność przygotowania tuszu to jedna z podstawowych czynności, jakie musi opanować adept sztuki kaligrafii.

Według legendy pędzel wymyślił Meng Tian (ale prawdopodobnie jedynie go udoskonalił), który mieszkał we wsi Shanhlan, do dziś słynącej z wyrobu pędzli najwyższej jakości.
Zwykle trzon pędzla wykonywano z bambusa, chociaż zdarzają się także pędzle z drewna sandałowego, kości słoniowej lub metali szlachetnych. Włosie bywa najróżniejszego pochodzenia (używano nawet pędzli z ptasich piór), najczęściej jednak w pędzlach do kaligrafii napotkamy włosie końskie.

Kamienie - to nic innego jak płytkie pojemniki do rozcierania tuszu - wyrabiano z różnych materiałów, a ich wartość zależała od twardości i nieprzepuszczalności. Najbardziej poszukiwane są kamienie sheyan, pochodzące z powiatu Shexian, ponieważ tusz w nich roztarty długo nie wysycha.

BIESZCZADZKIE CERKWIE (5) - cerkiew w Rabem, gdzie świętowano śmierć Stalina

2010-01-25T09:00:00.002+01:00

Greckokatolicka cerkiew filialna pod wezwaniem Świętego Mikołaja powstała w 1858 roku w miejscu wcześniejszej cerkwi wzmiankowanej już w 1756 roku. Konsekrowano ją w 1861.

Po 1951 opuszczono ją, przez pewien czas pełniła funkcję magazynu, a jej wyposażenie systematycznie rozkradano. W latach 1971-1974 wyremontowano ją; od 1971 roku jest kościołem rzymskokatolickim pw. Świętej Rodziny.

Cerkiew w Rabem jest jednym z nielicznych reprezentantów klasycyzującego nurtu drewnianej architektury cerkiewnej. [patrz też: cerkiew w Czarnej] Jest orientowana, trójdzielna, o konstrukcji zrębowej. Dwukalenicowy dach jest łamany nad nawą sześciobocznym bębnem, zwieńczonym małym, cebulastym hełmem. Dodatkowo całą świątynię obiega dach okapowy.

Wewnątrz zachował się niemal kompletny XIX-wieczny ikonostas. Dolną część - gdzie zgodnie z tradycją znajdują się m.in. ikona świętego czczonego na danym obszarze oraz ikona patronacka - rozebrano, a ikony rozwieszono na bocznych ścianach nawy

Z dzwonnicy stojącej obok cerkwi (pełniącej także funkcję bramki) w roku 1953 zdjęto dzwony i oddano je na złom, ponieważ bito w nie dla uczczenia śmierci Józefa Stalina.

TAJLANDIA, BANGKOK - mimetyzm u smoków

2010-01-18T13:20:00.005+01:00

Porcelanowe smoki - oficjalnie występujące pod imieniem wężowego plemienia nagów - w naturalnym środowisku doskonale się maskują. Przyczajone potrafią czekać na ofiarę i kilka wieków. Pochwyconą wciągają bezlitośnie w labirynt świątynnych wzorów i zamieniają w mozaikę z błyszczących szkielek.

Mimetyzm - lub mimezja - to zdolność upodabnianie się niektórych gatunków zwierząt do otoczenia - kształtem, barwą, deseniem na powierzchni ciała, dzięki czemu zwierzę zyskuję dodatkową ochronę przed wrogami naturalnymi.

TYBET - uśmiech (1)

2010-01-04T08:55:00.005+01:00

ZACZNIJMY NOWY ROK Z UŚMIECHEM!

[zdj. na pielgrzymce, Tybet Zachodni]

LAOS - dzieci (część 5)

2009-12-28T08:39:00.003+01:00

Na początku nieufnie, ostrożnie...

TYBET - KAJLAS (KAILASH) - najświętsza góra świata

2009-12-21T08:57:00.002+01:00

Kajlas. 6638 m. n.p.m.
Święty dla dźinistów i buddystów oraz dla wyznawców bonu i hinduizmu.
O mitach, wierzeniach, pielgrzymkach i współczesnej historii tej góry miałam już okazję opowiadać. Teraz niech mówi sama za siebie.
Dla mnie jedna z najpiękniejszych gór świata.

Południowa ściana.

Wschodnia ściana

Północna i zachodnia ściana.

NEPAL - dolina Katmandu - okna (2) - newarska snycerka

2009-12-14T09:05:00.002+01:00

CHINY - dzieci (część 4)

2009-12-07T08:56:00.003+01:00

Pierwszy raz w dalekiej podróży - wszystko zadziwia.

NEPAL - rejon Annapurny - okna (1)

2009-11-30T09:01:00.002+01:00

WARSZAWA - żoliborskie ad fontes

2009-11-23T08:06:00.001+01:00

[zdj. Cytadela]

„Lecz kto powiedział, że uroda, bogata przeszłość albo tajemniczość miejsca ma być lekarstwem dla cierpiącej duszy? Może kochamy swoje miasta tak, jak kocha się rodzinę - ponieważ nie ma innego wyjścia?”

Orhan Pamuk „Stambuł. Wspomnienia i miasto” (przekł. Anna Polat)

TAJLANDIA - dzieci (część 3) - w nowicjacie

2009-11-16T09:13:00.002+01:00

WARSZAWA - okolice - Złota Polska Jesień w wydaniu zamglonym

2009-11-09T08:50:00.000+01:00

Zaokienne depresyjno-szare klimaty tegorocznego października (czy jest szansa, że listopad będzie łaskawszy tutaj?) nie wykluczają całkowicie koloru…

NEPAL/TYBET - Pan Cmenatrza szczerzy zęby

2009-10-31T09:24:00.003+01:00

[zdj. Katmandu]

Chitipati (sanskr.) (Ćitipati), Dur tro dag po (tyb.) - Pan Cmentarza w buddyzmie tybetańskim, zwany niekiedy też Panem Stosu Pogrzebowego - jedno z licznych wyobrażeń związanych ze śmiercią w ikonografii buddyjskiej. Co ciekawe w tańcach religijnych czam postać ta zwykle ukazywana jest humorystycznie, na wesoło.

TAJLANDIA - CHIANG MAI - dom duchów w nowoczesnym ujęciu

2009-10-26T09:30:00.003+01:00

WARSZAWA - linie

2009-10-19T00:50:00.000+02:00

INDONEZJA - LAUT BALI - nadmorskie landszafty czyli wspomnienie lata

2009-10-12T10:37:00.009+02:00

[świątynia Tanah Lot]

BARDEJÓW (BARDIÓW), SŁOWACJA - letnia burza albo perły w Beskidach

2009-10-06T16:33:00.011+02:00

Niebo pociemniało jak na starych freskach, skłębiło się w dusznej ciszy spiętrzenie chmur, jak tragiczne pobojowiska na obrazach szkoły neapolitańskiej. Na tle tych ołowianych i burych skłębień świeciły jaskrawo domy kredową, gorącą białością, uwydatnioną jeszcze bardziej ostrymi cieniami gzymsów i pilastrów. Ludzie chodzili ze spuszczonymi głowami, pełni wewnątrz ciemności, która się gromadziła w nich, jak przed burzą, wśród cichych wyładowań elektrycznych.

[Bruno Schulz, Sanatorium Pod Klepsydrą]

Jeszcze całkiem niewinne letnie popołudnie...

Bardejów - jedno z najbardziej malowniczych miasteczek Słowacji, perełka środkowoeuropejskiego gotyku i renesansu, w słowackiej części Beskidu Niskiego. W 2000 roku wpisano je na Listę Światowego dziedzictwa Kulturowego UNESCO.

Chociaż większość kamieniczek wokół rynku ma gotycki rodowód, to obrosły w liczne elementy późniejsze, na przykład renesansowe obramienia okien, czy barokowe ozdoby w stiuku. Po straszliwym pożarze w mieście w 1887 roku otrzymały też nowe, spadziste dachy. Przy tej samej okazji bazylika św. Idziego z XIV w. otrzymała neogotycki hełm na wieży. Jedną z najpiękniejszych budowli rynku jest ratusz budowany w latach 1505-1511, łączący cechy późnego gotyku z wczesnym renesansem.

...które w końcu przestało ukrywać swoje prawdziwe zamiary.

TYBET - PADMASAMBHAWA - wielki mistrz na styku legendy i historii

2009-09-14T12:35:00.014+02:00

Padmasambhawa (tybet. Pad-ma gSal-ba) - „Narodzony z lotosu” to indyjski jogin i mistrz buddyzmu tantrycznego (jeden z 84 mahasiddhów), któremu przypisuje się wprowadzenie buddyzmu do Tybetu i założenie tam pierwszego klasztoru - Samje (tyb. bSam-jas). Nazywa się go także Guru Rinpocze („drogocenny mistrz”), Guru z Urgjan - nawiązując do jego pochodzenia z krainy U-rgjan (obecnie Swat) w dzisiejszym Pakistanie (żeby wymienić dwa inne przykłady). Uznaje się go za założyciela sekty Ningmapa (tyb. rŃing-ma-pa). Prawdopodobnie przybył do Tybetu ze słynnego uniwersytetu buddyjskiego w Nalandzie w drugiej połowie VIII wieku, za panowania króla Trisong Decena (tyb. K‘ri-srong-lde-b(r)can). Opowieści o jego czynach w Tybecie - a także w Bhutanie i Mustangu - przesycone są elementami magicznymi i często opisują jego walki z rodzimymi duchami i demonami. Jednak nie z tego powodu, lecz przez brak konkretnych danych historycznych część uczonych uważa Padmasambhawę za postać legendarną.

Ten XVII-wieczny tybetański pozłacany posążek wykonany z brązu i repusowanej miedzi nie zachował się w całej krasie: brakuje lotosowego piedestału oraz charakterystycznego atrybutu - laski khatvanga, która powinna się opierać o jego lewe ramię. Oba te atrybuty widoczne są na drugim zdjęciu, przedstawiającym figurkę wotywną.

[zdj. muzeum w Patanie, Nepal]

[zdj. stupa Bodhnath, Nepal]

BIESZCZADZKIE CERKWIE (4) - klasycyzująca cerkiew w Czarnej

2009-08-05T22:46:00.003+02:00

Greckokatolicką cerkiew w Czarnej pod wezwaniem świętego Wielkiego Męczennika Dymitra wzniesiono w 1834 roku na miejscu wcześniejszej cerkwi z roku 1795. Od 1951 użytkowana jako kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego.

Jest to świątynia orientowana, trójdzielna, o konstrukcji zrębowej, dwuspadowym dachu. Od południa i północy widzimy zakrystie.

Oryginalnym i unikatowym rozwiązaniem jest zachodnia ściana ozdobiona sześciokolumnowym portykiem zwieńczonym trójkątnym szczytem - przejaw nurtu klasycyzującego. Cerkiew w Czarnej jest obecnie jednym z nielicznych zachowanych przykładów tego nurtu w architekturze drewnianej. Cerkiew otaczają stare jesiony i lipy, oraz dobrze zachowany cmentarz cerkiewny.

Przy tej okazji warto zwrócić uwagę na dwie sprawy.

Jak zaznaczyłam jest to cerkiew orientowana, co oczywiście oznacza, że jest skierowana na wschód, zgodnie ze starą, sięgającą V wieku tradycją orientowania kościołów kierunku Jerozolimy. Droga, którą wierni podążają wchodząc do kościoła, staje się symbolem wędrówki ludu Bożego, przejściem od ciemności ku wschodzącemu słońcu - ku Chrystusowi. W przypadku budowli sakralnych już sam ich plan i usytuowanie w przestrzeni zawiera ważne symbole, porządkujące, więc - posługując się określeniem Eliadego - uświęcające przestrzeń.

Nie przypadkiem też wokół starych cerkwi rosną piękne lipy. Drzewa te były czczone już przez dawnych Słowian, tradycyjnie wyznaczały świętą przestrzeń, chroniły święte źródła, wyznaczały miejsca do odprawiania rytuałów i sądów. Później lipami zaczęto obsadzać teren wokół kościołów i cerkwi, a wierzenia ludowe powiązały lipy z kultem Matki Boskiej.

BIESZCZADZKIE CERKWIE (3) - cerkiew w Polanie

2009-07-18T18:08:00.005+02:00

Greckokatolicka cerkiew w Polanie pod wezwaniem świętego Mikołaja. Datuje się ją zwykle na 1790 rok. Jednak według miejscowej tradycji wzniesiono ją na przełomie XVI i XVII wieku jako rzymskokatolicką kaplicę dworską, a pod koniec XVIII wieku przekazano ją unitom w zamian za pomoc przy budowie nowego kościoła. Wobec tego rok 1790 może być datą nie budowy, ale remontu bądź ponownej konsekracji świątyni.

Po II wojnie światowej wieś należała do ZSRR, a kiedy w 1951 powróciła do Polski, cerkiew nie była użytkowana. Przez krótki czas pełniła funkcję magazynu na zboże. Od 1969 roku pełni funkcję kościoła rzymskokatolickiego pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego.

Jest to cerkiew drewniana, o konstrukcji zrębowej, dwudzielnej. Ma wydłużoną nawę (w 1922 w czasie remontu dodatkowo przedłużono nawę) i węższe prezbiterium. Dwuspadowy dach wieńczą trzy wieżyczki.

Obok cerkwi zachowała się dzwonnica z 1922 roku, drewniana, szkieletowa z dzwonem z 1974 roku. Na cmentarzu przy cerkwi nie zachowały się żadne nagrobki.

BIESZCZADZKIE CERKWIE (2) - cerkiew w Chmielu - niedoszła ofiara Wołodyjowskiego

2009-07-13T12:47:00.008+02:00

Greckokatolicką cerkiew pod wezwaniem św. Mikołaja w Chmielu wzniesiono w latach 1904-1906 na miejscu istniejącej tam wcześniej cerkwi (która spłonęła w 1904). Konsekrowano ją w 1907 roku.

W 1939 roku Chmiel znalazł się na terenach zajętych przez Związek Sowiecki. Sowieci wyburzyli wszystkie zabudowania z wyjątkiem cerkwi i plebani. Cerkiew przetrwała także okupację niemiecką i od jesieni 1944 roku ponownie sowiecką. W latach 1947-51 była świątynią prawosławną, a w 1951 Chmiel powrócił do Polski; cerkiew zostawiono samą sobie, jej wyposażenie sukcesywnie rozkradziono. W latach 60-tych cerkiew zamieniono w… magazyn sprzętu pożarniczego - zgodnie z komunistycznymi „tradycjami”, które kazały zamieniać przybytki religijne w obiekty „społecznie użyteczne” - takie jak np. stajnie, obory i magazyny. Od 1969 roku do chwili obecnej cerkiew pełni funkcję kościoła rzymskokatolickiego - nadal pod wezwaniem św. Mikołaja.

Niewiele brakowało, a cerkiew, która przetrwała wojnę i „służbę” w Ochotniczej Straży Pożarnej nie dotrwałaby do naszych czasów - realizatorzy „Pana Wołodyjowskiego” zdecydowali, że w Chmielu nakręcą sceny pożaru Raszkowa i cerkiew miała spłonąć na potrzeby filmu. Uzyskano już nawet zgodę wojewódzkiego konserwatora zabytków. Protesty środowisk konserwatorskich i muzealniczych doprowadziły jednak do zarzucenia tego barbarzyńskiego pomysłu.

Jest to cerkiew drewniana, orientowana, o konstrukcji zrębowej. Trójdzielna i jednokopułowa, z parą prostokątnych pastoforiów i również prostokątnym babińcem. Stanowi przykład „stylu narodowego”, który ukształtował się w efekcie poszukiwań stylu uniwersalnego. Styl narodowy nawiązuje m.in. do krzyżowego układu świątyń powszechnego na obszarze Huculszczyzny.

Przy cerkwi znajduje się cmentarz, na którym zachowało się pięć nagrobków z przełomu XIX i XX wieku, a także nagrobek z 1641 roku z inskrypcją w języku starocerkiewnym. Wszystkie nagrobki wysiłkiem społecznym odnowiono w 1987 roku. Drewniana dzwonnica z XVIII w. kryta dachem namiotowym niestety została rozebrana w latach 70-tych.

BIESZCZADZKIE CERKWIE (1) - cerkiew w Smolniku

2009-07-06T16:30:00.003+02:00

Greckokatolicką cerkiew pod wezwaniem św. Michała Archanioła w Smolniku wybudowano w 1791 roku. Przed II wojną światową przy cerkwi działało między innymi… Bractwo Trzeźwości. Po 1951 roku opuszczoną ją, a w 1969 roku wyremontowano. Od 1973 roku jest kościołem rzymskokatolickim.

Świątynia w Smolniku należy do nielicznych trójdzielnych cerkwi kopułowych, jakie zachowały się w południowo-wschodniej Polsce. Niegdyś występowały powszechnie na Bojkowszczyźnie, ale w 1947 roku większość zniszczono.

Jest to cerkiew drewniana, o konstrukcji zrębowej, jak już wspomniano - trójdzielna - z pastoforium (w przybliżeniu odpowiednik zakrystii) od strony północnej i z opasaniem na rysiach (bogate opracowanie rysiów i podrysiów to zresztą cecha charakterystyczna dla całego karpackiego budownictwa cerkiewnego). Podmurowanie jest kamienne, podwaliny dębowe. Zrąb ściany wykonano z drewna iglastego.

--------------------------------------------------------------------------------
W ramach poznawania „swego”, żeby nie tylko „cudze chwalić” - cykl z bieszczadzkimi cerkwiami.

INDONEZJA - BALI - cienie na wodzie (2)

2009-06-15T00:27:00.006+02:00

Połów o zmierzchu. Tafla Laut Bali jest taka gładka, woda tak spokojna, jakby dnem tego morza nigdy nie wstrząsały potężne siły, jakby fale tsunami nigdy nie atakowały tego brzegu…

TAJLANDIA - cienie na wodzie

2009-06-11T18:07:00.008+02:00

O poranku.

Głównymi arteriami i centrum życia wielu miast w Tajlandii - zwłaszcza południowej - były kanały. Tu się jadło, tu pracowało, tu się handlowało i często tu się mieszkało - na łodziach mieszkalnych. Teraz kanały często się zasypuje - na ich miejscach powstają zwykłe drogi, a niegdyś tętniące życiem targi wodne sprowadzają się do atrakcji dla turystów.

Patrz też: Wieczorna przepierka nad kanałem.

KOLORY - NEPAL - błękity, róże i czerwienie

2009-06-09T11:39:00.005+02:00

NEPAL i TYBET - MAJTREJA - Przyszły Budda w sztuce

2009-06-01T15:34:00.014+02:00

Majtreja - Życzliwy - to w buddyzmie mahajany bodhisattwa, który uosabia wszechogarniającą miłość. Przebywa w niebie Tuszita („raj radujących się istot”), gdzie naucza niebiańskie istoty - „obraca koło prawa”. Często określa się jako „Przyszłego Buddę”, bowiem ma w przyszłości zstąpić na ziemię - gdy już osiągnie stan buddy - by nauczać ludzkość i wskazać jej ścieżkę prowadzącą do nirwany. Kult Majtreji szczególnie rozwinął się w Tybecie, Chinach, na Półwyspie Koreańskim oraz w Japonii (a także w Azji Środkowej, kiedy jeszcze obszary te pozostawały pod silnym wpływem mahajany).

Jako niebiańskiego nauczyciela obydwa posążki przedstawiają Majtreję z charakterystycznym gestem nauczania zwanym dharmaćakra mudra - „obracanie koła prawa”. Ukazany jest on w bogatych, książęcych szatach i ozdobach, jednak z włosami związanymi w kok ascety. W nich dostrzec można stupę, jeden z charakterystycznych atrybutów Majtreji (obok kwiatu ćampa i naczynia na wodę). Wiąże się on z wierzeniem, że strój Buddy Śakjamuniego przechowywany jest w stupie w pobliżu Bodh Gaji, dokąd uda się Majtreja po zejściu na ziemię i skąd je weźmie, aby samemu przywdziać.

XVII-wieczny posążek z Tybetu, wykonany z brązu, ze srebrnymi inkrustacjami. Muzeum w Patanie, Nepal.

XVIII-wieczny posążek z Nepalu, wykonany z brązu i repusowanej miedzi. Muzeum w Patanie, Nepal.

KOLORY - BESKID NISKI - Cytrynek

2009-05-22T14:48:00.004+02:00

A właściwie listkowiec cytrynek, motyl, który zasypia w jesiennych liściach i którego skrzydła pachną cytrynowo. Niby nic a przy bliższym poznaniu skrzydlata poezja! Na zdjęciu - prawdopodobnie - pani cytrynek.

KOLORY - BIESZCZADY - Rusałka pawik

2009-05-15T08:51:00.001+02:00

Rusałka pawik - czyli też pawie oczko, ale inaczej...

KOLORY - WARSZAWA - Pawie oko

2009-05-13T13:26:00.006+02:00

Gdyśmy siadali w ogrodzie wczesnym latem, na zielonej ławce, z której obłaziła farba, zawsze powtarzał, że nie ma większego malarza od Boga, że nikt nie wymyślił takich barw jak Natura i z zachwytem patrzył na pąsowe gladiole. Te dla niego miały najpiękniejszy kolor i tylko takie sadził co roku, pokrzywionymi od reumatyzmu rękami zakopując cebulki w ciepłej ziemi.

Pierwsze lekcje patrzenia. Niezależnie od stanu wiary czy niewiary - wystarczy się pochylić.

ŚWIATOWY DZIEŃ ZIEMI: Piękna AZJA - krajobrazy

2009-04-22T13:17:00.015+02:00

[Nepal, przełęcz Thorung (Thorung La)]

[Indonezja, plaże Bali]

[Indonezja, wulkany Sumatry i Jawy]

[Wyżyna Tybetańska]

[Indie północno-zachodnie, dolina Sangli]

[Jordnania, skały Petry]

[Mongolia, stepy]

[Chiny, "czcigodna sosna" na górze Tai Shan]

POLSKA - Wiosna, panie sierżancie!

2009-04-21T13:01:00.002+02:00

Też nad Wisłą, ale to nie Trzebiatowo - właściwie ciągle jeszcze jesteśmy w granicach… Warszawy!

AZJA POŁUDNIOWA I POŁUDNIOWO-WSCHODNIA - Plumeria, świątynny kwiat

2009-04-15T11:20:00.004+02:00

[zdj. Tajlandia]

[zdj. Indonezja, Bali]

[zdj. Indonezja]

Nazwano ten kwiat na cześć XVII-wiecznego botanika i podróżnika, Charlesa Plumiera, należącego do zakonu Braci Mniejszych. Podróżował do Nowego Świata w poszukiwaniu drzewa chinowca i jako pierwszy opisał między innymi wanilię (oraz kilkaset innych gatunków roślin).

Jednakże plumeria w krajach, w których rośnie, znana jest pod różnymi imionami: w Indiach nazywa się ją często po prostu „drzewem świątynnym” albo ćampa, na Sri Lance aralija, lantom w Tajlandii, czampa w Laosie, kembang kambodża (czyli „kwiat z Kambodży”) w Indonezji.

[zdj. Tajlandia, Ayuthaya]

Plumeria wywodzi się z Ameryki Środkowej, gdzie można napotkać kilka (ok. 7-8) jej gatunków, ale rośnie w całej strefie tropikalnej, a w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej oraz na wyspach Pacyfiku szczególnie się ceni ze względu na urodę i piękny zapach gatunek białej plumerii i czerwonej. Prawdopodobnie właśnie jej piękny zapach sprawił, że w kulturze Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, uznano, że kwiat ten przyciąga istoty nadnaturalne (duchy, demony) i daje im schronienie. I tak na przykład Malajowie łączą plumerię z wampirami zwanymi Pontiakami - kobietami, które zmarły w połogu, ale powróciły, żeby szkodzić ludziom. O ile kwestia duchów może wydać się dyskusyjna, pachnąca w szczególności nocą plumeria z pewnością przyciąga ćmy, które ją zapylają. Ze śmiercią i pogrzebem wiążą też plumerię mieszkańcy Bangladeszu - ale przede wszystkim białą, właśnie ze względu na jej żałobny kolor.

Plumerię chętnie sadzi się przy świątyniach buddyjskich i hinduistycznych - m.in. w Tajlandii, Laosie oraz na Bali. Buddyści często składają jej kwiaty jako ofiarę. Balijczycy dokładają plumerię do codziennie składanych ofiar dla bóstw i przodków, zanurzonym w wodzie kwiatem spryskują świątyńki, a ponadto chętnie noszą ją za uchem - niezależnie od płci (wkładają je także za uchom rzeźbom świątynnym, a jak się uda, to i płaskorzeźbom!). Również Polinezyjki noszę kwiat plumerii za uchem - za prawym, gdy szukają męża, za lewym, gdy już są mężatkami. Na kilku wyspach na Pacyfiku w kwiatów plumerii przygotowuje się girlandy i wieńce. Plumeria jest także oficjalnym symbolem Laosu i Nikaragui.

[powyższe zdj.: Indonezja, Bali]

POLSKA - CZERMNA - Pieta

2009-04-10T09:24:00.003+02:00

Pieta (z włoskiego pietà - „miłosierdzie”) - przedstawienie opłakującej Matki Bożej z ciałem martwego Jezusa Chrystusa na kolanach lub na łonie wyraża współudział Marii w dziele Zbawienia. Tradycja takich wizerunków sięga zapewne średniowiecznych traktatów pasyjnych; najstarsze wizerunki tego typu pochodzą z pierwszej połowy XIV w. Rozpowszechniły się w późnym średniowieczu, przede wszystkim w rzeźbie.

[zdj. powyżej: Pieta watykańska Michała Anioła]

KRAKÓW - Krucyfiks

2009-04-09T13:48:00.002+02:00

Krucyfiks, czyli krzyż z wyobrażeniem Chrystusa, wywodzi się z tradycji bizantyjskich enkolpionów i pektorałów w kształcie niewielkich krzyży. Pierwotnie przedstawiano Chrystusa bez oznak cierpienia, jako triumfatora; zmiana zaczęła się zaznaczać w XI wieku i pogłębiła się pod wpływem mistyki pasyjnej w XII-XIII wieku. W szczególności tzw. krucyfiksy mistyczne przedstawiały Chrystusa w agonii z naturalistyczną drobiazgowością.

KRAKÓW - wielkanocnie - e. e. cummings

2009-04-08T09:04:00.012+02:00

czas temu żaden
a może życie
idąc w ciemności
spotkałem jezusa

chryste)serce
zatrzepotało mi
po czym zamarło
kiedy przechodził(tak

blisko mnie jak teraz ty
a nawet bliżej
nie był z niczego
poza samotnością

[e. e. cummings, (czas temu żaden)]

NEPAL - DWIDŻAJAPUR, niezwykła wioska bliźniąt

2009-04-01T08:55:00.012+02:00

Trójkąt bermudzki, piramidy egipskie, deszcze żab, kryształowa czaszka - istnieje wiele nierozwikłanych tajemnic na świecie, i dobrze. Mniej znanym, ale równie frapującym fenomenem jest Dwidżajapur, wioska w środkowym Nepalu, w okolicach masywu Annapurny. Co niezwykłego jest w tej stosunkowo niedużej wiosce, gdzie ludzie mieszkają równie skromnie, jak inni mieszkańcy nepalskich wiosek? Otóż rodzą się tu niemal wyłącznie bliźnięta jednojajowe. Procent bliźniąt jest wyższy niż gdziekolwiek indziej na świecie. W ciągu ostatnich ośmiu lat rodziły się wyłącznie bliźnięta jednojajowe, z jednym wyjątkiem: trojaczków w 2004 roku. Jeszcze w latach 90-tych badania prowadziła tu francuska para lekarzy, ale obecnie w wiosce bardzo krzywo patrzy się na przybyszów z zewnątrz, a lokalne władze rozważają wprowadzenie specjalnych pozwoleń - mieszkańcy Dwidżajapuru mają dość bycia cyrkowymi dziwolągami. Nie widzą też potrzeby prowadzenia badań - sami znają odpowiedź; jest ona zawarta w starej miejscowej legendzie o boskich braciach Aświnach.

[zdj. siostry Jyoti i Ridha Shrestha w polu przy pracy]

-----------------------------------------------------------------------

Drodzy Czytelnicy! Oczywiście jest to tekst prima-aprilisowy!

ARGENTYNA - Anioły w Buenos Aires (Cementerio de Recoleta)

2009-03-27T18:12:00.009+01:00

ANIOŁY, STAROCIE PRZEDWOJENNE KUPIĘ… - autentyczne ogłoszenie z gazety codziennej.

POLSKA - kwiaty wiosenne

2009-03-20T08:51:00.007+01:00

Jeszcze na nie za wcześnie - więc póki trwa chronicznie marudny, niezdecydowany marzec, zostają wspomnienia innych kwitnień... Cóż, pierwszy dzień wiosny zobowiązuje.

TYBET - MODLITWA (9) - BUDDYZM TYBETAŃSKI

2009-03-16T09:21:00.003+01:00

Nad świętym Manasarowar (Mapam Yumco) pokłon przed świętą górą Kajlas w dali.

TAJLANDIA - MODLITWA (8) - BUDDYZM THERAWADA, MNISI

2009-03-11T09:13:00.003+01:00

NEPAL - MODLITWA (7) - HINDUIZM

2009-03-06T09:09:00.003+01:00

Palenie lampek wotywnych w świątyni Wisznu - Ćangu Narajan (Changu Narayan).

TYBET - Bardzo Dziki Zachód (Tybetu) i tamtejsi jeźdźcy

2009-03-01T08:40:00.002+01:00

INDONEZJA - BALI - MODLITWA (6) - HINDUIZM BALIJSKI

2009-02-24T08:35:00.005+01:00

Galungan - wielkie balijskie święto, kolejna z rozlicznych okazji do świętowania, modlitwy i złożenia bogatych ofiar. [Zdj.: świątynia królewska w Megwi - Pura Taman Ayun oraz świątynia Pura Luhur Batukaru]

IRAN - MODLITWA (5) - ISLAM SZYICKI

2009-02-19T09:22:00.002+01:00

Nabożna lektura przed południową modlitwą w Tabrizie przy Meczecie Piątkowym.

WALENTYNKI - kobieta zmienną jest -

2009-02-14T00:07:00.005+01:00

- czyli żona w oczach męża. Przewrotnie z dedykacją walentynkową.

- A pan jest żonaty, sir? - zwróciła się do Toma.
- Och nie, madame! - odrzekł.
- Ależ owszem - przypomniał mu David. - Jesteś przecież.
Tom uczynił ruch dłonią sugerujący, że jego sytuację można by interpretować rozmaicie.
Tak naprawdę miał żonę, chrześcijankę. W wieku piętnastu lat odznaczała się drobną twarzyczką, szelmowskim uśmiechem, oczyma o kształcie migdałów i wielce kapryśnym charakterem. Tom zwykł był porównywać ją do kociaka. Po dwudziestce przypominała łabędzia; po trzydziestce lisicę; a potem, w szybkim tempie stawała się dla męża kolejno suką, żmiją, bazyliszkiem, wreszcie świnią.

Susanna Clarke „Damy z Grace Adieu i inne opowieści” (przekł. E. Rudolf)

CHINY - XINJIANG - MODLITWA (4) - ISLAM

2009-02-11T09:17:00.003+01:00

Największy meczet w Chinach, XV-wieczny Id Kah.

NEPAL - MODLITWA (3) - BUDDYZM TYBETAŃSKI

2009-02-08T09:10:00.003+01:00

Nepalscy wyznawcy buddyzmu tybetańskiego i uchodźcy z Tybetu w Bodnath.